– idea –

ShortCut Europe to międzynarodowe spotkania animatorów kultury, twórców, edukatorów, działaczy społecznych. Konferencje te służą refleksji o kulturze we współczesnym świecie. Stanowią międzynarodowe forum debaty publicznej o kulturze i edukacji kulturalnej oraz platformę wymiany praktycznej wiedzy o strategiach i politykach kulturalnych.

Pierwsza konferencja ShortCut Europe odbyła się w 1996 roku w Kopenhadze, ówczesnej Europejskiej Stolicy Kultury. Została zorganizowana przez Huse i Danmark we współpracy z kopenhaskimi centrami kultury. Wydarzenie to umożliwiło pracownikom i wolontariuszom centrów kultury z całej Europy wymianę wiedzy i doświadczenia. Wynikiem tego spotkania było m.in. powołanie cyklicznej konferencji ShortCut Europe, stanowiącej część oficjalnych wydarzeń Europejskiej Stolicy Kultury.

Kolejne konferencje odbyły się w Weimerze (Niemcy) w 1999 roku oraz rok później w Brukseli. Inicjatywa ta została jednak zawieszona ze względu na brak środków na bieżące zadania. Po kilku latach działań oraz po reorganizacji Europejskiej Sieci Centrów Kultury (ENCC) udało się zorganizować kolejną konferencję ShortCut w 2006 roku w Berlinie.

Konferencja berlińska poświęcona była różnicom kulturowym na poziomie lokalnym, regionalnym i europejskim. Rok później w Kopenhadze dyskutowano o europejskich centrach kultury z perspektywy rozwoju kapitału społecznego i kulturalnego. W 2008 roku w Pecs konferencja ShortCut odbyła się pod hasłem „Dynamika kulturowa – mapowanie Europy”. Poświęcona była polityce kulturalnej, relacjom między polityką a kulturą, potencjałowi twórczemu. Podczas helsińskiej konferencji w 2009 roku rozmawiano o zależnościach między kulturą a społeczeństwem obywatelskim. W 2010 roku w Dortmundzie dyskutowano o polityce kulturalnej wobec wykluczenia społecznego. Kongres odbywający się w 2011 roku w Warszawie stanowił rozwinięcie wcześniejszych dyskusji, tym razem skupiając się na zagadnieniu: czyja i dla kogo jest kultura? Kto jest jej wytwórcą? Czy kultura jest (nie) dla każdego?

Konferencja warszawska, która odbyła się w dniach 16-18 listopada 2011 roku, przypadła na okres prezydencji Polski w Unii Europejskiej. Stanowiła ona spotkanie międzynarodowe i wielokulturowe, adresowane do środowisk edukacji kulturalnej i animacji kultury. Była forum wymiany wiedzy o centrach kultury ze starej i nowej Europy oraz prezentacji nowatorskich rozwiązań na polu działań kulturalnych. Była również próbą znalezienia nowej formuły debaty, pracy z dobrymi praktykami, wspólnego działania, otwarcia na publiczność, przeniesienia debaty z sali konferencyjnej do żywych miejsc. Kongres został obudowany wydarzeniami artystyczno-edukacyjnymi, poprzedziły go również dwa rozbudowane projekty: animacyjno-badawczy „Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego. ShortCut/Cięcie: prolog” oraz artystyczny „Cięcie”, stanowiące twórcze rozwinięcie podejmowanych podczas debat problemów.

 

Prolog

Projekt stanowił kontynuację 5-letnich badań etnograficznych i projektów animacyjnych realizowanych przez studentów, animatorów i artystów w Ostałówku i Broniowie koło Szydłowca (obszary wysokiego, wiejskiego bezrobocia). Jego główne pytanie badawcze brzmiało: w jaki sposób podejmowane działania społeczne/artystyczne pobudzają lokalne potencjały kreatywności kulturowej? Projekt polegał z jednej strony na badaniach etnograficznych poświęconych m.in. działającym tam nieformalnym aktywistom, działaczom społecznym i grupom samoorganizacji, z drugiej zaś strony na przeprowadzeniu serii wydarzeń animacyjno-artystycznych.

 

Cięcie

„Cięcie” stanowiło cykl działań artystyczno-edukacyjnych z udziałem artystów: Pawła Althamera, Artura Żmijewskiego oraz kolektywów PGR_ART i Vlep[v]net. Inspiracją ich projektów artystycznych i warsztatowych jest książka dra Tomasza Rakowskiego „Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy”. Działania dotyczyły potencjału twórczego środowisk wykluczonych oraz dyskusji z pojęciem „centrów” i „peryferii”. Tytuł „Cięcie” oznacza przeciwstawienie się pewnym modelom mówienia o środowiskach peryferyjnych jako społecznościach „bez kultury”, niezdolnych do działania i zmiany.

 

Tematy paneli kongresu ShortCut Europe:

  1. Instytucje i centra kultury wobec systemu.
  2. Edukacyjne „orientuj się!” – w poszukiwaniu utraconego uczestnika.
  3. Kultura jako przestrzeń wolności i anarchii.
  4. Polska wielokultura?
  5. Kultura i sztuka sięga bruku.
  6. Rozwój przez kulturę?
  7. Sieciowanie kultury.


Cele projektu:

  • wymiana wiedzy o instytucjach i centrach kultury w Polsce, Europie i na świecie, z uwzględnieniem praktyk z krajów Partnerstwa Wschodniego, inspiracja dla polskich centrów i instytucji kultury
  • popularyzacja dobrych praktyk w zakresie edukacji kulturalnej
  • wzrost kompetencji twórców kultury, zwiększenie potencjału partycypacyjnego wśród uczestników wydarzeń kulturalnych
  • zbadanie sektora kultury w aspekcie potencjału kulturowego środowisk wykluczonych i zmarginalizowanych
  • zainicjowanie ogólnopolskiej sieci centrów kultury
  • wypracowanie rekomendacji dotyczących lokalnej polityki kulturalnej dla organizatorów instytucji kultury
  • dyskusja nad możliwościami zwiększenia kompetencji kadry kultury poprzez wykorzystanie interdyscyplinarnych narzędzi z pola sztuki i nauki

 

Grupy docelowe:

  • animatorzy kultury, edukatorzy, społecznicy z Polski, Europy Środkowej i Wschodniej, Unii Europejskiej, pracujący  w instytucjach, NGO, niezależnych inicjatywach,
  • środowiska akademickie zainteresowane edukacją kulturalną, animacją kultury,
  • samorządowcy, politycy,
  • dziennikarze zajmujący się sprawami społecznymi, kulturą i sztuką,
  • uczestnicy działań kulturalnych.

 

Zespół projektowy:

  • Ewa Chomicka – Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, koordynatorka projektu,
  • Marcin Śliwa – Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki,
  • Anna Halbersztat,
  • Katarzyna Kułakowska.

 

Rada programowa:

  • Prof. Marek Krajewski – Instytut Socjologii / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,
  • Dr Tomasz Rakowski – Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej / Uniwersytet Warszawski,
  • Katarzyna Mazurkiewicz – Narodowe Centrum Kultury,
  • Wojtek Ziemilski – performer.

 

Konsultacje:

  • Magdalena Materna – Fundacja Open Art Projects,
  • Monika Weychert-Waluszko – Toruńskie Forum Twórców i Animatorów Kultury / TVP Kultura / Galeria Foksal.

 

Współpraca:

  • Anna Desponds, Justyna Nowakowska, Weronika Parfianowicz, Magdalena Różycka, Paulina Sobieszuk.

 

Organizatorzy projektu:

  • Miasto Stołeczne Warszawa – Biuro Kultury / Leszek Napiontek
  • Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki / Marcin Śliwa
  • Narodowe Centrum Kultury / Katarzyna Mazurkiewicz, Magdalena Kulikowska
  • Europejska Sieć Centrów Kultury / Andreas Kaempf
  • Ośrodek Kultury Ochoty / Bożena Majewska
  • Dom Kultury „Dorożkarnia” / Anna Michalak, Maryna Czaplińska

 

Patronaty:

  • Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
  • Prezydent m.st. Warszawy,
  • Marszałek Województwa Mazowieckiego,
  • Polska Prezydencja w Radzie UE.

 

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym:

  • Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy,
  • Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego,
  • Narodowego Centrum Kultury,
  • Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
  • Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

 

Miejsce i termin realizacji poszczególnych modułów projektu:

  • Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego. ShortCut/Cięcie: prolog / południowe Mazowsze / lipiec – październik 2011,
  • Cięcie / Osiedle Dudziarska w Warszawie oraz Szydłowiec i okolice / wrzesień – październik 2011,
  • Kongres / Centralny Basen Artystyczny oraz Teatr Imka, ul. Konopnickiej 6, Warszawa / 16-18 listopada 2011.